Books
A flote. Veleros mercantes de la Ría de Arosa de los siglos XIX y XX.
«Este libro ha sido escrito con la intención de rescatar, de las profundidades del olvido, al mayor número posible de buques veleros mercantes de la Ría de Arosa y ponerlos de nuevo a flote en la memoria colectiva.»
La familia Ferrer Marlés. El Caramiñal y el comercio marítimo.
Este trabajo intenta reflejar la aportación de la familia Ferrer Marlés al comercio marítimo del Caramiñal en el S. XIX, que junto con otras familias hicieron de este puerto un referente comercial.
Guía de galeones y balandros, a vela, de la Ría de Arousa
Con esta Guía de galeones y balandros, a vela, de la Ría de Arousa se propone aumentar el conocimiento y la percepción que el público tiene sobre este tipo de pequeños buques veleros que surcaron las aguas de Galicia entre los siglos XIX y XX, contribuyendo al desarrollo del transporte y del comercio de nuestra Ría.
El Olvido de las Velas. Buques veleros de Vigo.
Con este libro el autor, un humilde particular, espera estimular el interés sobre la historia marítima de la Ciudad de Vigo, inexplicablemente olvidada. El trabajo aquí expuesto, aunque incompleto, es solo una pequeña muestra de la cantidad de documentación oculta en archivos familiares e institucionales que, con un poco de esfuerzo, podría salir a la luz. Sería también preciso, que la Cultura e Historia Marítima de Galicia tuviera un lugar destacado en los currículos educativos para así dar a conocer hechos pasados a las nuevas generaciones y que dichos sucesos no caigan en el olvido, tal como ha pasado con la flota mercante velera de las poblaciones costeras de Galicia.
Entre el Fuego y los Metales: 101 reflexiones y técnicas de un artífice
Hay oficios que no se aprenden solo en los libros. Se aprenden con las manos, con el tiempo, con los errores y con esa paciencia que imponen el fuego y el martillo.
Este libro nace de ahí, de mi fragua, de muchos años de trabajo con los metales, de la práctica, del estudio y del fuego diario. Nace también de una necesidad de parar y mirar. De ordenar la experiencia y poner palabras a lo que sucede entre la materia y la mano, entre la técnica y el criterio, entre la tradición y mi propia mirada.
Escribir ha sido mi forma de detener el ritmo de la fragua y ver con más claridad lo que estaba haciendo. Me ha servido para dirigir mejor el oficio, pero también mi vida. Por eso este libro no reúne solo conocimientos técnicos. Aquí están mis dudas, mis preguntas y, sobre todo, mis reflexiones sobre lo que fue, lo que es y hacia dónde camina el oficio, y sobre lo que para mí significa la verdadera artesanía.
Entre estas páginas reúno 101 textos sobre fragua y forja, cuchillería, herramientas, armas históricas, tratamientos térmicos, materiales y grandes maestros. Hay procesos y explicaciones claras, sí, pero también algo que no siempre cabe en un manual: experiencia acumulada, memoria del oficio y la conciencia de que una pieza única lleva detrás algo más que funcionalidad.
Este libro está pensado para quien trabaja el oficio y para quien quiere comprenderlo. Porque en la artesanía no solo importa lo que se ve al final. Importa también lo que queda dentro.
Edición limitada de autor: 101 ejemplares firmados y dedicados.
Gracias por sostener el oficio y su memoria.
[ Puedes ver el trabajo del autor en la página laboratoriodeforja.com ]
Lagrimas Verdes
Según su autor, «Lágrimas verdes» hace referencia a las lágrimas de la esperanza, de la alegría y del compromiso que nos permiten superar cualquier obstáculo en la vida.
Unha historia mínima do Partido Socialista Galego
→En prevenda! Tentaremos facer os envios para Reis, mais non podemos prometer nada.
Con limiar de Xosé Manuel Beiras
Unha viaxe ás orixes do socialismo democrático no nacionalismo galego e ás súas contradicións de clase e nación:
Entre a clandestinidade antifranquista e as primeiras eleccións autonómicas naceu e foi evolucionando unha das experiencias políticas máis singulares e influentes da Galiza contemporánea: o Partido Socialista Galego (PSG). Esta obra, froito dunha investigación transdisciplinar minuciosa e de compilación de materiais, percorre a súa traxectoria desde a xénese e a fundación en 1963 ate a década dos 80s do século XX.
Millán Fernández reúne fontes e percorre as alianzas e debates internos dun partido e/ou sucesión de formacións políticas que serviron de ponte entre o galeguismo histórico republicano e o novo nacionalismo marxista radical. Cunha mestura de análise política e relato histórico, e a través de documentos inéditos ou pouco divulgados, testemuñas directas e un sólido marco teórico, este libro resulta nunha reflexión sobre a posibilidade —ou imposibilidade— de construír un socialismo propiamente galego nun tempo de transicións, incertezas e esperanzas.
Unha lectura imprescindible para comprender mellor as raíces do presente e algúns dilemas abertos na historia da esquerda e do nacionalismo galego contemporáneo.
Prontuario de Vinos de Portugal
Este “Prontuario de Vinos de Portugal” es una guía práctica de Francisco Javier Ayape Amigot, médico y sumiller, destinada a ayudar a visitantes, especialmente españoles, a navegar y elegir vinos portugueses. El libro comienza detallando las variedades más relevantes, como las blancas Alvariño, Arinto y Fernão Pires, y las tintas Aragonez, Touriga Nacional y Trincadeira.
La estructura principal explora las 10 denominaciones geográficas, incluyendo R1 Miño (Vinho Verde), R2 Trás-os-Montes (Douro e Porto), R3 Beiras (Dão, Bairrada), R6 Alentejano, R9 Açores y R10 Madeira. Además de la enología, la guía ofrece itinerarios turísticos detallados para ciudades como Braga, Oporto y Lisboa, y regiones como las Aldeias Históricas. Incluye secciones sobre gastronomía («Portugal para Comérsela»), perfiles de enólogos y un glosario.
Mar Abierto. Buques veleros de la ría del Eo
Con este libro, aunque incompleto, el autor pretende que el lector alcance a comprender la importancia de la flota mercante de vela que, con origen en la ría del Eo, recorrió los mares del mundo, y el enorme esfuerzo realizado tanto por armadores, capitanes, pilotos y marineros como de los dueños de astilleros y trabajadores de los mismos que hicieron posibles estas travesías la mayor parte de las veces con los elementos en contra.
Catálogo do Cantar de Cego Galego, Volume 1: Voandeiras
O cego errante percorreu camiños, feiras e romaxes levando un canto itinerante que facía vibrar auditorios improvisados. O eco do seu paso quedaba gravado en queixumes de violín, laios de zanfona e suspiros de acordeón. Figura arquetípica, evocada polo tempo cunha visión amábel e poética, representaba un modelo humano moi propio, convertido en referente estético e simbólico. Eran, en esencia, xograres modernos: persoas que vivían da música, malia estar sometidas a unha vida dura. Lograban converterse no centro expectante das feiras, declamando con voz quebrada relatos tráxicos e, logo, ofrecendo os papeis impresos que prolongaban esas historias arredor da lareira. O humor, a ironía e as picardías acompañaban romances, cantigas e relatos de crimes, nun oficio condicionado pola falta de vista pero asumido con orgullo, nunca como mendicidade, senón como traballo digno.
A súa presenza contribuíu a manter viva a tradición oral, ese fío que nos conecta cos devanceiros e que atravesa xeracións como unha herdanza común. Hoxe esa transmisión vese ameazada pola irrupción de novos hábitos que alteran a convivencia. Por iso cómpre recoller, catalogar e difundir o patrimonio inmaterial que nos identifica. A voz que lembra os cegos cantores preséntase como custodia da memoria, erguida para preservar
a identidade e construír anacos de eternidade.
Este primeiro volume do catálogo recolle ensaios e descrición sobre a figura das cegas e cegos cantores e unha proposta de catalogación dos xéneros rexistrados.
Los Germanos Navegantes [2ª ed.]
Poca o ninguna atención le han prestado los historiadores a las relaciones marítimas que tenía el pueblo suevo en un amplio territorio al que llamaban Gallaecia, situado en el noroeste de la Península Ibérica. Posiblemente porque son muy escasas las noticias históricas que se conocen sobre los navegantes suevos. La fuente de información más cercana a su estancia en Gallaecia se encuentra en las obras de Hidacio y de Orosio; cuyos testimonios relacionados con los viajes marítimos se analizan en este libro, contando con la ayuda complementaria de datos arqueológicos, etnográficos y geográficos sobre el mundo de los suevos y de otros pueblos germanos, que por vía marítima también arribaron a las costas de Gallaecia durante los siglos V y VI d. C.
Un socialismo propio: o cooperativismo no Beiras mozo
En 1959 un mozo Xosé Manuel Beiras publica os seus dous primeiros traballos científicos na recén creada Revista de Economía de Galicia. Durante o último curso en París frecuentara asiduamente o fondo nórdico da Bibliothèque Sainte-Geneviève e os seminarios do especialista en economía cooperativista Georges Lasserre. Esta nova bagaxe teórica moderna xunto co acopio de material empírico, conxugada coas conversas que desde adolescente viña mantendo con Cruz Gallástegui, permítenlle culminar o programa máis acabado teoricamente da proposta económica clásica do Partido Galeguista: o cooperativismo de base agropecuaria inspirado no modelo danés. Unha «utopía real», como diría Erik O. Wright, descrita por Castelao con todo o colorismo: «Vexo pazos para albergar as Cooperativas, mellores que en Dinamarca».
Agora, no Ano Internacional das Cooperativas, publicamos de novo estes textos, traducidos ao galego e cun estudo introdutorio dos primeiros anos de formación política e intelectual de Xosé Manuel Beiras.
Equilibrio I – Dassayn
La humanidad está dividida.
Mientras luzca el sol, el impecable orden, donde todos tienen lo necesario menos la libertad de sentir.
Mientras cunda la noche, el desenfreno apasionado, siempre y cuando se consiga sobrevivir.
Cada uno en su lugar, llevan más de mil años en armonía. ¿O tal vez no?
Mehrua y Drem solo tratan de encajar en una sociedad altamente estructurada, basada en el consenso, los grupos de trabajo y el intercambio según necesidad. Una familia rota por la tragedia y un perfeccionismo patológico no parecen los mejores puntos de partida, pero todo apunta a que cuando escojan estudios superiores por fin podrán pasar página.
Lo que no saben es que las complicaciones solo acaban de empezar, y todo por unos amigos que conocieron en una fiesta…
Iluminounos o Lume
Iluminounos o lume
esa luz que seduz
à nosa mirada pasmada
desde lonxe atrapada
azanounos a acendalla
deunos azos pra matar
e matar e matar o lume
num combate a morte
corpo a corpo incorporados
a esa loita titânica
sobre-humana
seguiu um rastro de borralla
cor pardomonte
hoxe como antonte
o monte mormente queimado
ondà igrexa do val
adoramos a baal
anduvemos arrastros
por culpa de zoroastro
derrubando valados.
Jesús Pereira Vilariño, un mestre inesquecible
Jesús Pereira Vilariño, mestre, tivo por oficio e paixón a ensinanza. Comeza o seu maxisterio durante a República nas escolas públicas, en especial en Santa Cruz de Ribadulla. Tras o golpe de estado é sancionado e separado do ensino. Durante algún tempo traballa noutros oficios ata que retoma a docencia — en centros privados — e remata a súa traxectoria profesional na Escola Normal de Santiago de Compostela.
A História da Luz: breve biografía política e conversa com Luz Fandiño
Luz Fandiño (Santiago de Compostela, 1931 – 2024) tornara-se nas últimas décadas da sua vida umha figura central na vida cultural, social e política da cidade que a viu nascer. Sempre alegre, à vez que combativa, raro era nom vê-la em mobilizaçons e atos de todo tipo, sempre rodeada de gente várias décadas mais jovem do que ela mas com as que sintonizava dumha maneira especial e às que transmitiu umha maneira de militar.
Dumha conversa da Luz com esta mocidade que a admirava, no extinto Grupo de Estudos da Fouce, parte o texto que serviu de pau para erguer este palheiro. O historiador Antom Santos contextualiza este relato de vida com os momentos históricos que a atravessárom: a infância na Compostela obreira de pós-guerra — e a geografia popular da mesma — ; a emigraçom à Argentina do primeiro peronismo e ao Paris do Maio revolucionário; e o seu regresso à Galiza pós-franquista.
Galizan Nation
Huxley e Orwell escreveram distopias negativas, futuros tristes onde a humanidade sofreria muito mais do que na atualidade. Tolkien mostrou-nos o difícil caminho até ao Monte do Destino. Mas, Begonha Caamanho contou a história de Circe, Penélope e Morgana, renovando o significado das antigas lendas, criando para todas nós uma esperança.
Após o colapso do neoliberalismo a humanidade ressurgiu das cinzas com nova vitalidade. Galiza situou-se à vanguarda do desenvolvimento mundial. A língua foi normalizada e o planeta superou a mudança climática.
Galizan Nation é uma novela de ação, com um toque do mistério que Agatha Christie engendrou. Uma distopia positiva contada a ritmo de kpop sobre um futuro possível, mas ainda imperfeito. A agente Ada Estrada é a heroína que nos conduzirá na noite pela fraga de Esmelhe até um destino mais belo e melhor que o atual.
Crónica da Galiza de Jean Froissart
«A arredor de case dúas leguas francesas da cidade de Santiago de Galiza, saíron fóra cara á chegada do duque e da duquesa o clero todo da cidade portando dignas reliquias, cruces e mais gonfalóns homes, mulleres e rapaces, traendo os homes con eles as chaves da cidade, que presentaron con semblante de boa vontade para o duque e a duquesa (non sei se o finxían ou era certo), e axeonlláronse todos, acolléndoos como seu señor e señora.
» Carnes e viños fortes atopaban abondo, dos que bebían en especial os arqueiros, e tanto bebían que os máis dos días se deitaban totalmente bébedos. E moitas veces, ao beberen demasiado — pois era o tempo da vendima — andaban os máis esfurricados, e pola mañá doíalles tanto a testa que non se daban remexido no día todo».
Jean Froissart é um dos mais importantes referentes no estudo da baixa idade média. A sua longa crónica da Guerra dos Cem Anos recolhe as campanhas militares na nossa terra, em duas ocasons: quando o filho do Príncipe Negro estivo a ponto de ser Rei da Galiza, e quando o seu irmão o Rei John of Gaunt reclamou também o trono para si, em aliança com Portugal e em oposição a Espanha.
Nesta excelente traduçom comentada de Henrique de Harguindey podemos constatar a relevância da Galiza no contexto geopolítico medieval: a sua existência, em boa medida, como um conceito oposto a essa Espanha que designa ainda o território historicamente sob governo muçulmano, as suas difusas fronteiras culturais que chegam a Melgaço e Castela, ou a sua principalidade entre os reinos peninsulares. Podemos ver o espírito cavaleiresco baixomedieval e as façanhas de armas arredor das vilas galegas — mas também as formas de viver do povo alheio a um conflito de elites.
Harguindey revisita para nós esta tradución que xa foi no seu momento publicada gratuitamente no seu blogue, Palabras Desconxeladas. Alén de correxir alguns detalles, esta edición acrescenta comentários atualizados à luz de outros trabalhos feitos neste eido, e incorpora um prólogo de Anselmo López Carreira.
o livro do dragom
Roberto Samartim constroi n’o livro do dragom umha comunidade de afetos em que é reelaborada umha mitologia próxima e humilde, umha geografia emocional. A voz desdobra-se, reflexiva, transcendente, para abrir-se a umha multiplicidade de outros/as. Como se fosse a confissom, a conversa, a partilha, a base dessa comunidade.
O livro mostra, também, umha inflexom no tempo. Um olhar para atrás, um percurso através da memória que é menos nostálgica do que, outra vez, comunal, comunitária, e a imaginaçom de um horizonte de futuro só levemente esperançoso mas que, em qualquer caso, foge de derrotismos e apela ao (re)encon-tro, tanto no plano pessoal como no coletivo.
Vite de Compostela: a comunidade (auto)construída
Vite de Compostela: a comunidade (auto-)construída estuda as transformações de Vite entre 1978 e 2002, nos primeiros 25 anos da ocupação do bairro.
Da conflitividade e descontentamento inicial derivou num espaço residencial muito bem valorizado polos seus residentes e na cidade. Foi uma experiência considerada modelar na Galiza e em Espanha e que conseguiu mesmo projeção internacional. Na mudança influiu que se deixasse de pôr o foco na delinquência e marginalidade e se situa-se na integração e inclusão das pessoas residentes, com dotações e serviços para melhorar sua qualidade de vida. Para os progressos efetuados resultárom decisivas as mobilizações da população; e o plano sociocomunitário do bairro, em andamento desde 1990, que impulsou a associação de vizinhos Polígono de Vite. Esse plano favoreceu a organização de atividades culturais, educativas, de saúde, de ócio e tempo livre, desportivas, formação laboral, procura de emprego, cuidado do ambiente e outras, orientadas para toda a comunidade, com apoio das Administrações Autonómica, Estatal e Local.
Esta monografia realizou-se com a consulta de documentos muito diversos, dando especial relevo ao jornalismo de proximidade; e através do diálogo com numerosas pessoas, vizinhas do bairro e do exterior (profissionais e especialistas da Justiça, Ensino, Sanidade, Serviços Sociais, do movimento vizinhal de Compostela, funcionariado e da Política…) para ajudar a compreender o processo, culminado com êxito nesse período.
Este texto, escrito nos inícios dos anos 2000, sai agora à luz com ViteArquiva, projeto que recolhe, arquiva e comparte a memória social de um bairro, deste bairro de Vite.
→ Podes conseguir, de graça, cópias físicas do livro no Centro Sociocultural José Saramago de Vite, perguntando por ViteArquiva — ou descarregar o PDF íntegro e sem custo colocando este livro no teu carrinho e completando o processo de compra.
Agrarios e outras expresións asociativas en Coruxo
Nada máis nacer o século XX, un pequeno grupo de labradores e obreiros de Coruxo fundaron nesta parroquia a primeira sociedade agraria do concello de Bouzas, e iniciaron así un proceso de democratización social onde os agrarios actuaron como polo receptor das novas formas de pensamento e organización económico-social que se espallaban polo país. Cos anos, o espírito asociativo alcanzou outros ámbitos profesionais, como o dos traballadores das industrias conserveiras ou o dos mariñeiros de gamela, e fenómenos socioculturais, como o deporte e a música popular.
Neste traballo, Bernardo Vázquez Acuña (Oia-Vigo.1962) mergúllanos de novo nun escenario escasamente transitado pola historia: o microcosmos dunha parroquia. Móstranos como os homes e mulleres de Coruxo participaron das grandes transformacións do primeiro terzo do século XX, aquel tempo histórico tan singular no que o mundo mudou irremediablemente.
Aquí os protagonistas non son laureados xenerais de grandes exércitos nin ilustres intelectuais das elites urbanas. É a veciñanza de Coruxo, conformada por obreiros, labregos e mariñeiros, “os descartes da historia”, que, malia o lastre da pobreza e o analfabetismo, se organizou en distintas sociedades para avanzar e mellorar de xeito colectivo. Eran os Alonso, Comesaña, Costas, Doiro, Fernández, Italiani, Lago, Prado, Rodríguez ou Vázquez; auténticos axentes xeradores dunha forza revolucionaria e modernizadora: o asociacionismo.
A primeira resistencia armada ao golpe militar na Galiza (1936-1940)
O fenómeno da resistencia armada, en xeral, e da guerrilla en particular, conta na Galiza cunha abondosa produción bibliográfica, á que continuamente veñen sumándose biografías de loitadores antifranquistas, historias locais, estudos das diferentes tendencias ideolóxicas presentes neste movemento ou, máis recentemente, aspectos transversais tal que a relación das guerrillas coa sociedade rural na que nace ou actúa, a guerrilla do “chan” e moi especialmente a participación da muller. A maior parte dos traballos de investigación histórica reflicten o que foi a actividade das grandes organizacións aglutinadoras da resistencia guerrilleira (Federación de Guerrillas de León-Galicia, Ejército Guerrillero de Galicia), nos anos 40 do século pasado. E, malia todo, existe unha prehistoria da actividade destas agrupacións que afunde as súas raíces na aínda pouco coñecida resistencia armada levada a cabo na retagarda durante os anos da Guerra Civil e que, mesmo, pode se relacionar con algunhas actividades clandestinas dos tempos da IIª República. O obxectivo desta achega, é o de ofrecer unha visión de conxunto sobre esta temática a penas transitada.
